Απορροφά η παγκόσμια οικονομία τους κραδασμούς της πανδημικής κρίσης;

Καταναλωτική Δαπάνη και Αποταμιευτική Συμπεριφορά των Νοικοκυριών – Αισιόδοξα μηνύματα από τους δείκτες μεταποίησης – Τι δείχνουν οι προσδοκίες και τα στοιχεία για την παραγωγή και την απασχόληση – Ο κίνδυνος νέου πανδημικού κύματος και η σημασία της προετοιμασίας

 
Όσο περισσότερο διαρκεί η πανδημία, τόσο υψηλότερες είναι οι πιθανότητες η διαρθρωτική ανεργία να γίνει μακροπρόθεσμο πρόβλημα στις μεγάλες οικονομίες, πλήττοντας την κατανάλωση, ενώ κλάδοι της οικονομίας όπως οι αεροπορικές μεταφορές και ο τουρισμός θα κινδυνεύσουν να καταρρεύσουν, εάν τα μέτρα ασφαλείας παραμείνουν σε ισχύ μόνιμα.

Παρά τις ενθαρρυντικές ενδείξεις, σε επίπεδο οικονομικών στοιχείων, είναι πολύ νωρίς για να αρχίσουμε να αγνοούμε τις εξελίξεις στο χώρο της υγείας, καθώς η απρόβλεπτη φύση αυτής της ασθένειας είναι αυτή που ενίσχυσε την αβεβαιότητα. Η ύφεση που βιώνουν πολλές οικονομίες προήλθε κυρίως από την αυτο-προκαλούμενη οικονομική αδρανοποίηση και, με δεδομένο το σκεπτικό ότι οι εθνικές κυβερνήσεις είναι καλύτερα προετοιμασμένες για να περιορίσουν και να συγκρατήσουν ένα νέο ξέσπασμα του COVID-19, ίσως δεν είναι υπερβολικό να υποθέτουμε ότι τα «χειρότερα έχουν τελειώσει» σημειώνει σχετική ανάλυση του  Εβδομαδιαίου Δελτίου Οικονομικών Εξελίξεων της Διευθύνσεως Οικονομικών Μελετών της Alpha Bank. Αναλυτικά:

 
Καταναλωτική Δαπάνη και Αποταμιευτική Συμπεριφορά των Νοικοκυριών

Η έντονη αβεβαιότητα, λόγω της πανδημικής κρίσης, επέφερε πρόσκαιρες αλλαγές στην καταναλωτική δαπάνη, οι οποίες με τη σειρά τους επηρέασαν άλλους τομείς της οικονομίας. Σύμφωνα με εμπειρικές μελέτες[i], κατά τη διάρκεια οικονομικών υφέσεων, ιδιαίτερα όταν έπονται υγειονομικών κρίσεων, τα αυστηρά περιοριστικά μέτρα και ο υψηλός κίνδυνος εξάπλωσης των επιδημιών έχουν αρνητικό αντίκτυπο στη συμπεριφορά των καταναλωτών, καθώς γίνονται πιο “συντηρητικοί” στις αγορές τους, λόγω της ανασφάλειας για το μέλλον και ειδικά για τις προοπτικές απασχόλησης και την εξέλιξη των εισοδημάτων. Τούτο επιβεβαιώνεται και από τα πρόσφατα στοιχεία της οικονομικής συγκυρίας (Γράφημα 1), αφού φαίνεται ότι οι Έλληνες καταναλωτές το δίμηνο Μαρτίου-Απριλίου, περιορίστηκαν κυρίως στα είδη πρώτης ανάγκης και στις ανελαστικές αγορές από τις μεγάλες αλυσίδες τροφίμων και τα φαρμακεία, ενώ, παράλληλα, μειώθηκε κατακόρυφα η ζήτηση για διαρκή αγαθά και είδη υψηλής εισοδηματικής ελαστικότητας (π.χ.έπιπλα, συσκευές, ένδυση). Το συνδυαστικό αποτέλεσμα των δύο αυτών εξελίξεων συνέβαλε στην υποχώρηση της δαπάνης των νοικοκυριών, η οποία,ως ένα βαθμό, οδήγησε στην αύξηση της “αναγκαστικής” αποταμίευσης (οι καταναλωτές δεν μπορούν να δαπανήσουν, εξαιτίας του lockdown), αλλά και της “προληπτικής” αποταμίευσης (οι καταναλωτές αποταμιεύουν, λόγω της αβεβαιότητας για το μέλλον)[ii].

Ως αποτέλεσμα, σημειώθηκε σημαντική άνοδος της καταθετικής βάσης των νοικοκυριών το διάστημα Μαρτίου-Μαΐου 2020. Η υποχώρηση της κατανάλωσης των νοικοκυριών έχει μεγάλη βαρύτητα για την ανάκτηση μέρους της αναπτυξιακής δυναμικής της οικονομίας από το επόμενο έτος, αφού, σύμφωνα με πρόσφατη εκτίμηση της συμβουλευτικής εταιρείας McKinsey[iii], μια πτώση της δαπάνης για αγαθάκαι υπηρεσίες που δεν είναι πρώτης ανάγκης (π.χ. αυτοκίνητα, συσκευές, εστιατόρια, ταξίδια) κατά 40%-50%, δύναται να οδηγήσει σε υποχώρηση του ΑΕΠ, περίπου κατά 10%.

Συνεπώς, η συμπεριφορά των καταναλωτών, πιθανόν να συνεχίσει να είναι “επιφυλακτική”για όσο χρονικό διάστημα παραμένει η αβεβαιότητα σχετικά με ένα δεύτερο κύμα της πανδημίας αλλά και με τις συνθήκες στην αγορά εργασίας. Μία τέτοια εξέλιξη,θα προκαλούσε αναβολή ή ακύρωση δαπανών και σημαντικών αγοραστικών αποφάσεων (π.χ. κατοικία, αυτοκίνητο) και μπορεί να οδηγούσε, εν τέλει, σε περαιτέρω αύξηση των προληπτικών αποταμιεύσεων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της DG-ECFIN, η πρόθεση των καταναλωτών για σημαντικές αγορές τους προσεχείς 12 μήνες επιδεινώθηκε σημαντικά τον Απρίλιο και τον Μάιο, ενώ τον Ιούλιο ανέκαμψε ελαφρά, παραμένοντας, όμως, στο χαμηλότερο επίπεδο του τελευταίου έτους.

Οι λιανικές πωλήσεις, σε όρους όγκου, σύμφωνα με τα εποχικά διορθωμένα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, μειώθηκαν, σε ετήσια βάση, τον Μάρτιο (-1,6%), σε αντίθεση με τους δύο πρώτους μήνες του 2020, όταν κατέγραψαν ετήσια άνοδο (Ιανουάριος: +5,9%, Φεβρουάριος: +2,3%). Σημειώνεται ότι, στο τελευταίο δεκαήμερο του Μαρτίου, τέθηκε σε εφαρμογή μία σειρά μέτρων περιορισμού της οικονομικής δραστηριότητας, με σκοπό τη συγκράτηση της εξάπλωσης της πανδημίας COVID-19, μεταξύ των οποίων η αναστολή λειτουργίας της πλειονότητας των φυσικών καταστημάτων λιανικής πώλησης. Τα μέτρα αυτά βρίσκονταν σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια του Απριλίου. Ως εκ τούτου, τον Απρίλιο, ο εποχικά διορθωμένος δείκτης όγκου λιανικών πωλήσεων σημείωσε πρωτοφανή πτώση κατά 24,6%, ενώ διαμορφώθηκε στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί την τελευταία εικοσαετία. Πιο αναλυτικά, οι πωλήσεις καυσίμων-λιπαντικών μειώθηκαν κατά 31,6%, ενώ ο γενικός δείκτης, εξαιρουμένης της εν λόγω κατηγορίας, κατέγραψε πτώση κατά 22,2%. Από τις επιμέρους κατηγορίες που συνθέτουν το δείκτη, όπως παρατηρείται στο Γράφημα 1, τον Απρίλιο, σημείωσαν αύξηση οι πωλήσεις σε «μεγάλα καταστήματα τροφίμων» (+6,2%), ενώ όλες οι υπόλοιπες κατέγραψαν σημαντική πτώση, με τη μεγαλύτερη να παρατηρείται στα είδη ένδυσης-υπόδησης (-73,2%). Αξίζει να σημειωθεί, ωστόσο, σε ό,τι αφορά τις πωλήσεις εκτός καταστημάτων, οι οποίες περιλαμβάνουν και τις πωλήσεις μέσω διαδικτύου, ότι αυτές αυξήθηκαν κατά 22,2% τον Απρίλιο, σε ετήσια βάση (εποχικά διορθωμένα στοιχεία κύκλου εργασιών[iv]).

Παράλληλα με την πτώση των λιανικών πωλήσεων κατά τη διάρκεια ισχύος των περιοριστικών μέτρων, παρατηρήθηκε αύξηση των ροών[v] καταθέσεων των ιδιωτικού τομέα στο τραπεζικό σύστημα, η οποία συνεχίστηκε και τον Μάιο, όταν ξεκίνησε η σταδιακή αποκλιμάκωσή τους. Συγκεκριμένα, όπως παρατηρείται στο Γράφημα 2, από τον Μάρτιο, οι ροές καταθέσεων ιδιωτών και επιχειρήσεων ήταν έντονα θετικές, ενώ, συνολικά για το διάστημα Μαρτίου-Μαΐου 2020, ανήλθαν σε Ευρώ 6 δισ., έναντι Ευρώ 3,3 δισ. την αντίστοιχη περίοδο του 2019 και Ευρώ 2,9 δισ. το τρίμηνο Μαρτίου-Μαΐου 2018.

Ένας σημαντικός παράγοντας για την αύξηση των καταθέσεων του ιδιωτικού τομέα ήταν η αναβολή των καταναλωτικών δαπανών, όπως αναφέρθηκε στην αρχή του Δελτίου. Ωστόσο, πρόσθετοι παράγοντες συνετέλεσαν στην αύξηση αυτή, όπως τα δημοσιονομικά μέτρα στήριξης για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, καθώς και η προτίμηση που έδειξαν οι καταναλωτές στις τραπεζικές καταθέσεις, έναντι τοποθετήσεων υψηλότερου κινδύνου (Τράπεζα της Ελλάδος, Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής, Ιούνιος 2020).

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος[vi], η συνολική επίπτωση των περιοριστικών μέτρων, σε όρους ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας (ΑΠΑ), εκτιμάται σε -7,7% για το 2020. Τις μεγαλύτερες απώλειες αναμένεται να καταγράψει ο τομέας των υπηρεσιών αφενός λόγω της μεγάλης βαρύτητάς του στην ΑΠΑ, αφετέρου λόγω του ότι οι κλάδοι που ανήκουν σ’αυτόν υπέστησαν τους εντονότερους διοικητικούς περιορισμούς τόσο κατά τη διάρκεια του lockdown, όσο και στη φάση της σταδιακής αποκλιμάκωσής του. Επιπλέον, κλάδοι των υπηρεσιών, όπως το λιανικό εμπόριο και οι μεταφορές, συνδέονται στενά με την τουριστική δραστηριότητα, η οποία παρέμεινε τον Απρίλιο σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα, λόγω των περιορισμών στις μετακινήσεις, (ταξιδιωτικές αφίξεις -96,2%, ταξιδιωτικές εισπράξεις -98,7%, σε ετήσια βάση). Υπενθυμίζεται ότι ο τουρισμός, εκτός από την άμεση συμβολή του στην οικονομική δραστηριότητα που περιλαμβάνει την παροχή αγαθών και υπηρεσιών προς τους επισκέπτες, έχει επιπλέον έμμεση και επαγόμενη συμβολή που εμπεριέχουν τις δαπάνες για την αγορά προϊόντων-υπηρεσιών, τις δαπάνες των απασχολούμενων του κλάδου, αλλά και τις ιδιωτικές και δημόσιες επενδύσεις. Ως εκ τούτου, η συνολική αρνητική επίδραση στον κλάδο του χονδρικού και λιανικού εμπορίου εκτιμάται σε -6,7% το 2020.

 
Οι Επιπτώσεις της Πανδημίας στις Επιχειρηματικές Προσδοκίες του Κλάδου Λιανικού Εμπορίου

Οι δυσμενείς επιπτώσεις της πανδημικής κρίσης έχουν αποτυπωθεί, επιπλέον, στις επιχειρηματικές προσδοκίες. Συγκεκριμένα, ο δείκτης επιχειρηματικών προσδοκιών στο λιανικό εμπόριο, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΟΒΕ, ακολούθησε έντονα πτωτική πορεία το δίμηνο Απριλίου-Μαΐου. Συγκεκριμένα, τον Μάιο, διαμορφώθηκε στις 65,8 μονάδες, δηλαδή στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί από τον Αύγουστο 2015 (65 μονάδες). Τον Ιούνιο, ωστόσο, οι προσδοκίες των επιχειρηματιών του λιανικού εμπορίου ανέκαμψαν (84,4 μονάδες), καθώς οι προβλέψεις για τη βραχυπρόθεσμη εξέλιξη των πωλήσεων βελτιώθηκαν σημαντικά, ενώ και τα αποθέματα σημείωσαν ήπια αποκλιμάκωση.

Στο σημείο αυτό αξίζει να αναλύσουμε τη μακροχρόνια τάση του δείκτη επιχειρηματικών προσδοκιών στο λιανικό εμπόριο, καθώς και τη φάση στην οποία βρίσκεται, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Ιουνίου (Γράφημα 3). Για το λόγο αυτό, στον κάθετο άξονα του ιχνηλατικού γραφήματος (tracer) απεικονίζεται η χρονοσειρά της τάσης Hodrick-Prescott Filter(*), η οποία αφαιρεί τις βραχυχρόνιες κυκλικές διακυμάνσεις του δείκτη, ενώ οι μηνιαίες μεταβολές της μετρώνται στον οριζόντιο άξονα. Η απεικόνιση αυτή βοηθάει στην οπτικοποίηση της μακροχρόνιας κίνησης του δείκτη μεταξύ των τεσσάρων τεταρτημορίων, τα οποία αντιστοιχούν σε τέσσερεις διαφορετικές φάσεις του οικονομικού κύκλου.

Ως εκ τούτου, στο Γράφημα 3 απεικονίζεται:

Πρώτον, εάν και κατά πόσο ο δείκτης κινείται πάνω ή κάτω από το μακροχρόνιο μέσο του (άνω ή κάτω του οριζόντιου άξονα).

Δεύτερον, εάν και κατά πόσο η βραχυχρόνια κίνησή του είναι ανοδική ή καθοδική (δεξιά ή αριστερά του κάθετου άξονα).

Όπως παρατηρείται στο γράφημα, από τον Αύγουστο 2018, όταν πραγματοποιήθηκε η έξοδος της Ελλάδας από το τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής και μέχρι τον Απρίλιο 2020, η τάση του δείκτη επιχειρηματικών προσδοκιών στο λιανικό εμπόριο βρισκόταν άνω του μακροχρόνιου μέσου της χρονοσειράς. Ειδικά το χρονικό διάστημα πριν, αλλά και μετά τις εκλογές που διεξήχθησαν το 2019 (Ευρωεκλογές τον Μάιο και Εθνικές Εκλογές τον Ιούλιο 2019),ακολούθησε ανοδική πορεία, ενώ απεικονίζεται στο άνω δεξιά τεταρτημόριο, γεγονός που καταδεικνύει ότι σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιχειρηματιών του κλάδου, το λιανικό εμπόριο βρισκόταν σε φάση επέκτασης. Από τον Νοέμβριο 2019, ωστόσο, η τάση του δείκτη επιχειρηματικών προσδοκιών στο λιανικό εμπόριο ακολουθεί φθίνουσα πορεία, η οποία έγινε πιο έντονη από τον Μάρτιο και μετά. Το δίμηνο Μαΐου-Ιουνίου δε, διαμορφώθηκε σε επίπεδο κάτω του μακροχρόνιου μέσου όρου, εξέλιξη που υποδηλώνει ότι, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των επιχειρηματιών, ο κλάδος του λιανικού εμπορίου βρίσκεται σε φάση συρρίκνωσης.

 
Απορροφά η παγκόσμια οικονομία τους κραδασμούς της πανδημικής κρίσης;

 
Αισιόδοξα μηνύματα από τους δείκτες μεταποίησης

Η εξάπλωση της πανδημίας COVID-19 μέσα στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον προκάλεσε σωρεία προβλημάτων στην εφοδιαστική αλυσίδα, ανέδειξε νέες τάσεις στην καταναλωτική συμπεριφορά, οδήγησε στην εισαγωγή περιοριστικών μέτρων, ενώ έθεσε σε ολική ή μερική αναστολή τις εργασίες πολλών επιχειρήσεων ανά τον κόσμο. Οι συνεπαγόμενοι κραδασμοί που προκλήθηκαν τόσο στην προσφορά, όσο και στη ζήτηση είχαν ως αποτέλεσμα να καταγραφεί μία από τις ταχύτερες και βαθύτερες οικονομικές υφέσεις που σημειώθηκαν ποτέ στη σύγχρονη εποχή.

Στην προσπάθεια ανίχνευσης των προοπτικών της παγκόσμιας οικονομίας, εστιάζουμε στην εξέλιξη του παγκόσμιου σύνθετου Δείκτη Υπευθύνων Προμηθειών (PMI) για το μεταποιητικό τομέα (J.P.Morgan Global Manufacturing PMI), από την αρχή του τρέχοντος έτους, μέχρι και τον Ιούνιο. Υπενθυμίζεται ότι ο παγκόσμιος δείκτης PMI στη μεταποίηση αποτυπώνει κατά πόσον επιμέρους στοιχεία της επιχειρηματικής δραστηριότητας έχουν βελτιωθεί ή επιδεινωθεί σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα. Ως εκ τούτου, ο δείκτης PMI στη μεταποίηση χρησιμεύει ως ένας αντιπροσωπευτικός δείκτης της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας, αλλά και της ζήτησης, γενικότερα. Παραδοσιακά, η διαμόρφωση του δείκτη στις 50 μονάδες αποτελεί το διαχωριστικό σημείο της συρρίκνωσης (<50 μονάδες), από την επέκταση (>50 μονάδες) της οικονομικής δραστηριότητας.

Ο δείκτης ΡΜΙ της παγκόσμιας μεταποιητικής παραγωγής επιδεινώθηκε, από την αρχή του τρέχοντος έτους, για τρεις συνεχόμενους μήνες και συγκεκριμένα από τις 50,3 μονάδες, τον Ιανουάριο, στις 39,6 μονάδες, τον Απρίλιο, κινούμενος χαμηλότερα από τη συρρίκνωση που είχε καταγραφεί στη διάρκεια της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008-09. Ωστόσο, τα δημοσιευθέντα στοιχεία για τον Ιούνιο, υποδηλώνουν ότι η επιδείνωση των παγκόσμιων οικονομικών συνθηκών επιβραδύνεται, καθώς ο δείκτης PMI ανέκαμψε και κινήθηκε στις 47,8 μονάδες. Αν και η πλειονότητα των υποδεικτών πουαποτελούν τις συνιστώσες του σύνθετου δείκτη ΡΜΙ εξακολουθούν να βρίσκονται εντός της περιοχής που δηλώνει συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας (<50 μονάδες), ο μηνιαίος ρυθμός μεταβολής τους κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, υποδηλώνοντας ότι, ενδεχομένως, να βρισκόμαστε σε σημείο καμπής για την παγκόσμια οικονομία. Είναι σημαντικόότι οι θετικές εξελίξεις αφορούν σχεδόν όλες τις μεγάλες οικονομίες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, της Κίνας, της Ζώνης του Ευρώ, των χωρών της ΝΑ Ασίας-ASEAN, με εξαίρεση την Ιαπωνία που εμφανίζει μια μεγάλη καθυστέρηση (Γράφημα 8).

 
Τι δείχνουν οι προσδοκίες και τα στοιχεία για την παραγωγή και την απασχόληση

Εξετάζοντας λεπτομερώς τις βασικές μεταβλητές του σύνθετου δείκτη ΡΜΙ στη μεταποίηση, διαπιστώνεται ότι η πλειονότητά τους συνηγορεί στο γεγονός ότι βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο για την παγκόσμια οικονομική μεγέθυνση. Επισημαίνουμε τις τρεις σημαντικότερες μεταβλητές:

Πρώτον, τον υποδείκτη μελλοντικής παραγωγής, το μοναδικό, εκ των συνολικά επτά υποδεικτών, ο οποίος υπερέβη το διαχωριστικό σημείο των 50 μονάδων και από τις 47,1 μονάδες που ήταν τον Απρίλιο ανήλθε,τον Ιούνιο, στις 58,7 μονάδες. Η βελτίωση του εν λόγω υποδείκτη αποδίδεται, σε σημαντικό ποσοστό, στη μηνιαία αύξηση κατά 28% και 34%που κατέγραψαν οι νέες παραγγελίες και οι νέες παραγγελίες εξαγωγών, αντίστοιχα. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί,επίσης, το γεγονός ότι τα αποθέματα περιορίζονται και αυξάνονται οι νέες παραγγελίες και κατά συνέπεια οι παραγωγοί προσδοκάται ότι θα αρχίσουν να επεκτείνουν την παραγωγική τους δραστηριότητα στο προσεχές διάστημα.

Δεύτερον,την παραγωγή που βελτιώθηκε αισθητά στις 47,0 μονάδες, τον Ιούνιο, σε σύγκριση με τις 32,5 μονάδες, τον Απρίλιο. Παρότι βρισκόμαστε κάτω από το όριο των 50 μονάδων, οι απότομες αυξήσεις αποτελούν ένδειξη μιας γρήγορης σταθεροποίησης της οικονομικής δραστηριότητας. Στο πλαίσιο επιστροφής των μεγάλων οικονομιών στην κανονικότητα, η χαμηλή ζήτηση θα αρχίσει σταδιακά να ενισχύεται, παρασυρόμενη από τα δημοσιονομικά και τα φορολογικά μέτρα, ενώ,σε συνδυασμό με την ενίσχυση της ρευστότητας που έχουν αρχίσει και προσφέρουν οι εθνικές νομισματικές αρχές, η παραγωγή μπορεί να οδηγηθεί σε υψηλότερα επίπεδα από τα τρέχοντα.

Τρίτον,την απασχόληση που βελτιώθηκε ελαφρά στις 45,8 μονάδες, τον Ιούνιο, από 41,5 μονάδες, τον Απρίλιο, γεγονός που υποδηλώνει ότι οι απολύσεις έχουν φτάσει στο μέγιστο επίπεδο και σταδιακά θα πρέπει να αρχίσουμε να διακρίνουμε βελτίωση του κλίματος στις αγορές εργασίας. Όσον αφορά στην απασχόληση, οι ΗΠΑ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, δεδομένης της ευελιξίας που διακρίνει την αγορά εργασίας τους. Χαρακτηριστικά αναφέρεται, ότι μετά από μια απότομη επιδείνωση της συνιστώσας της απασχόλησης του δείκτη ISM στη μεταποίηση, από τις 46,9 μονάδες, τον Φεβρουάριο, στις 27,5 μονάδες, τον Απρίλιο, έχει αρχίσει να καταγράφεται αισθητή βελτίωση, καθώς, τον Ιούνιο, ο υποδείκτης τηςαπασχόλησης ανήλθε στις 42,1 μονάδες. Επιπλέον, οι νέες θέσεις απασχόλησης στις ΗΠΑ παρουσίασαν,τον Ιούνιο, τη δεύτερη κατά σειρά μηνιαία βελτίωση, σημειώνοντας άνοδο 4,8 εκατ. θέσεων εργασίας, έναντι προσδοκίας για 3 εκατ. νέες θέσεις εργασίας και έχοντας καταγράψει απώλειες 22,2 εκατ. θέσεων στην περίοδο Μάρτιος-Απρίλιος.

 
Ο κίνδυνος νέου πανδημικού κύματος και η σημασία της προετοιμασίας

Εν μέσω των έντονων προσπαθειών αντιμετώπισης της πανδημίας COVID-19, η οποία συνεχίζει να επηρεάζει έναν αυξανόμενο αριθμό χωρών και ανθρώπων, η παγκόσμια παραγωγική δραστηριότητα εξακολουθεί να αναζητά το σωστό βηματισμό. Οι διαδοχικές βελτιώσεις στην παγκόσμια οικονομική δραστηριότητα, το τελευταίο δίμηνο, έρχονται να επιβεβαιώσουν την άποψη ότι ο Απρίλιος ήταν ο χειρότερος μήνας της πανδημικής κρίσης. Πρόσφατη έρευνα της McKinsey (The coronavirus effect on global economic sentiment-June 30, 2020)διαπιστώνει ότι το 51% των επικεφαλής των επιχειρήσεων, παρόλο που εμφανίζονται συγκρατημένα αισιόδοξοι για τη μελλοντική πορεία της παγκόσμιας οικονομίας, προσδοκούν ότι αυτή θα είναι σε καλύτερη κατάσταση σε έξι μήνες από σήμερα, ένα ποσοστό το οποίο αξίζει να σημειωθεί ότι βρίσκεται σε αυξητική πορεία καθ” όλη τη διάρκεια του 2020.

Ωστόσο, η σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων που επιβλήθηκαν σε πολλές οικονομίες λόγω της ταχείας εξάπλωσης του COVID-19 και η επιστροφή στην κανονικότητα δεν αποκλείουν την πιθανότητα εξάρσεων της πανδημίας στο μέλλον. Όμως, σε αυτήν την περίπτωση, ο κόσμος θα είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένος. Οι κλινικές δοκιμές θεραπειών, καθώς και η παρακολούθηση και η ανίχνευση του ιού έχουν εξελιχτεί σημαντικά τους τελευταίους μήνες. Τα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης έχουν ενισχυθεί, ενώ στην ανάπτυξη εμβολίου υπάρχει μια, άνευ προηγουμένου, συνεργασία μεταξύ των καλύτερων επιστημονικών φορέων του κόσμου. Η συντελεσθείσα πρόοδος σε ερευνητικό επίπεδο για την αντιμετώπιση του COVID-19 θα πρέπει να αυξήσει την αισιοδοξία μας για περαιτέρω ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας, καθώς συνεχίζεται το μεγάλο άνοιγμα της παγκόσμιας οικονομίας, χωρίς όμως να εκλείπουν κίνδυνοι -όπως η επανεμφάνιση του κορωνοϊού, η επαναφορά μερικής ή ολικής διακοπής της παραγωγικής δραστηριότητας- που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά το εύθραυστο οικονομικό περιβάλλον. Τα αισιόδοξα οικονομικά ευρήματα, πιθανότατα, θα συνεχίσουν να αυξάνονται μέσα στους επόμενους μήνες, καθώς θα αίρονται περισσότερο οι περιορισμοί και οι εθνικές κυβερνήσεις θα εμφανίζονται λιγότερο ανεκτικές στο να οδηγηθούν σε νέα ολική αναστολή της οικονομικής δραστηριότητας σε περίπτωση αύξησης των κρουσμάτων.

Ωστόσο, απαιτείται η εύρεση αποτελεσματικής θεραπείας ή εμβολίου για τον COVID-19, καθώς η απουσία τους δεν θα επιτρέψει σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων (μικρά καταστήματα, εστιατόρια, κινηματογράφοι, κέντρα αναψυχής, ξενοδοχεία) να λειτουργήσουν στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους. Όσο περισσότερο διαρκεί η πανδημία, τόσο υψηλότερες είναι οι πιθανότητες η διαρθρωτική ανεργία να γίνει μακροπρόθεσμο πρόβλημα στις μεγάλες οικονομίες, πλήττοντας την κατανάλωση, ενώ κλάδοι της οικονομίας όπως οι αεροπορικές μεταφορές και ο τουρισμός θα κινδυνεύσουν να καταρρεύσουν, εάν τα μέτρα ασφαλείας παραμείνουν σε ισχύ μόνιμα.

Παρά τις ενθαρρυντικές ενδείξεις, σε επίπεδο οικονομικών στοιχείων, είναι πολύ νωρίς για να αρχίσουμε να αγνοούμε τις εξελίξεις στο χώρο της υγείας, καθώς η απρόβλεπτη φύση αυτής της ασθένειας είναι αυτή που ενίσχυσε την αβεβαιότητα. Η ύφεση που βιώνουν πολλές οικονομίες προήλθε κυρίως από την αυτο-προκαλούμενη οικονομική αδρανοποίηση και, με δεδομένο το σκεπτικό ότι οι εθνικές κυβερνήσεις είναι καλύτερα προετοιμασμένες για να περιορίσουν και να συγκρατήσουν ένα νέο ξέσπασμα του COVID-19, ίσως δεν είναι υπερβολικό να υποθέτουμε ότι τα «χειρότερα έχουν τελειώσει».

info 1

Γραφήματα

weekly 09072020 (1) pin

info

[i]“The Impact of an Epidemic Outbreak on Consumer Expenditures: An Empirical Assessment for MERS Korea”, Hojin Jung, Minjae Park, Kihoon Hong and Eunjung Hyun, Hongik University, May 2016.

“Safeguarding our lives and our livelihoods: The imperative of our time”, Sven Smit, Martin Hirt, Kevin Buehler, Susan Lund, Ezra Greenberg, and Arvind Govindarajan, McKinsey, March 2020.

“Pandemic, Shutdown and Consumer Spending: Lessons from Scandinavian Policy Responses to COVID-19”, Asger Lau Andersen, Emil Toft Hansen, Niels Johannesen, Adam Sheridan, University of Copenhagen and CEBI, May 2020.

“Initial Impacts of the Pandemic on Consumer Behavior: Evidence from Linked Income, Spending, and Savings Data”, University of Chicago, Becker Friedman Institute for Economics Working Paper No. 2020-82, June 2020.

[ii]“The path out of uncertainty”, Remarks by Christine Lagarde, President of the ECB, via videoconference at the inaugural session of the Italian National Consultation, 13 June 2020.

[iii]“Safeguarding our lives and our livelihoods: The imperative of our time”, Sven Smit, Martin Hirt, Kevin Buehler, Susan Lund, Ezra Greenberg, and Arvind Govindarajan, McKinsey, March 2020.

[iv] Σύμφωνα με τις μεθοδολογικές σημειώσεις της ΕΛΣΤΑΤ για τους δείκτες Κύκλου Εργασιών και Όγκου στο Λιανικό Εμπόριο:

  • Ο κύκλος εργασιών περιλαμβάνει τα συνολικά ποσά που έχει τιμολογήσει η επιχείρηση στη διάρκεια της περιόδου αναφοράς και τα οποία αντιστοιχούν σε μεταπώληση αγαθών χωρίς κανένα μετασχηματισμό. Τα στοιχεία που συγκεντρώνονται κάθε μήνα αφορούν στις πραγματοποιηθείσες πωλήσεις (λιανικές και χονδρικές), από τις οποίες εξαιρείται ο ΦΠΑ, αλλά συμπεριλαμβάνονται οι άλλοι φόροι και τα τέλη επί των αγαθών.
  • Ο δείκτης όγκου προκύπτει από τον αποπληθωρισμό του δείκτη κύκλου εργασιών, χρησιμοποιώντας ως αποπληθωριστή (από τον Σεπτέμβριο 2018), τον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή με σταθερούς φόρους (ΕνΔΤΚ-ΣΦ). Αντιπροσωπεύει την αξία του κύκλου εργασιών σε σταθερές τιμές, και αποτελεί ένα ποσοτικό δείκτη.

[v] Διευκρινίσεις της Τράπεζας της Ελλάδος σχετικά με τις καταθέσεις της εγχώριας οικονομίας στα εγχώρια τραπεζικά ιδρύματα:

  • Δεν περιλαμβάνεται η Τράπεζα της Ελλάδος. Επίσης, από τον Δεκέμβριο 2016, δεν περιλαμβάνονται τα στοιχεία του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, λόγω αναταξινόμησής του από το χρηματοπιστωτικό τομέα στον τομέα της Γενικής Κυβέρνησης.
  • Οι καθαρές ροές και οι ρυθμοί μεταβολής υπολογίζονται αφού ληφθούν υπόψη οι αναταξινομήσεις και οι συναλλαγματικές διαφορές.
  • Από τον Μάρτιο 2019, οι καταθέσεις και τα ρέπος των ναυτιλιακών εταιρειών με καταστατική έδρα στο εξωτερικό δεν περιλαμβάνονται πλέον στις καταθέσεις της εγχώριας οικονομίας.

 

[vi]Μεταξύ των βασικών μεθοδολογικών υποθέσεωντης εν λόγω άσκησης,είναι ότι μετά το τέλος της περιόδου επαναφοράς (post-lockdown period), όλοι οι κλάδοι της οικονομίας πλην αυτών που συνδέονται άμεσα με την τουριστική δραστηριότητα (εστίαση και καταλύματα) επανέρχονται στο επίπεδο δραστηριότητας του 2019 (Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής, Ιούνιος 2020, Πλαίσιο IV.2, “Το οικονομικό κόστος, σε όρους ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας, από την αναστολή της δραστηριότητας (lockdown) λόγω της πανδημίας, σελ. 116-121).

 

Σχετικά Άρθρα